Quạt Mitsubishi
Quảng cáo
qc phải

Tin Tức Nhạc Cụ

TRỐNG DÀM CHỈ CÓ Ở MƯỜNG ÉN

TRỐNG DÀM CHỈ CÓ Ở MƯỜNG ÉN
trống ràm là một nhạc cụ dân tộc không khác gì so với trống Tân Việt nhưng được sử dụng kết hợp với chiêng tạo thành nhạc khí và kiểu diễn tấu. Trong bộ nhạc cụ thì chức năng của chiêng là giữ nhịp khu âm thấp.

 

Xứ Mường Én

Ở mường Én xã Cẩm Quý (Cẩm Thủy, Thanh Hóa) còn giữ được những lễ hội truyền thống như lễ khai hạ, lễ cơm mới, hát xường, rang (dân ca giao duyên của người Mường), hát sắc bùa và cồng chiêng sắc bùa. Đặc biệt, ở mường Én có một kiểu cồng chiêng khác với chiêng sắc bùa, gọi là trống dàm. Đây là một kiểu diễn tấu kết hợp giữa trống và chiêng rất độc đáo, chỉ ở mường Én mới có.

 

Lạ thay tên gọi “trống dàm”

Trống dàm là bộ nhạc khí gồm trống và chiêng chứa hai bộ phận cấu thành: nhạc khí và kiểu diễn tấu. Trống trong trống dàm là loại trống to, hai mặt bưng da trâu, mặt trống hình tròn, đường kính khoảng 40-60cm, thân trống hình trụ rỗng ghép bằng gỗ mít phồng đều ở giữa, dài khoảng 60-80cm. Thoạt nhìn, trống dàm chẳng có gì khác so với trống trường học, trống cái trong các hội, đám ở các đình làng trên hầu khắp đất nước Việt Nam.

Trống Ràm

TRỐNG DÀM không khác gì trống Tân Việt

 

Không dễ lý giải cái tên “trống dàm” mà cần xem xét cách đặt tên chiêng của người Mường. Theo ông Kiều Trung Sơn, một người nghiên cứu rất nhiều về văn hóa cồng chiêng mường Thanh Hóa thì: “Người Mường có cách đặt tên chiêng theo âm khu và theo chức năng của chiêng trong dàn chiêng. Dàm là loại chiêng có chức năng giữ nhịp ở âm khu thấp, khi tham gia sắc bùa, nhiều chiêng dàm cùng đánh tạo tiếng “khầm” đặc trưng của bài chiêng Mường. Trống dàm có tiếng trầm, vang; tuy màu âm khác nhưng độ trầm và độ vang của trống đủ để thay thế cả nhóm chiêng dàm...” Như vậy, về âm khu cũng như âm lượng, chiêng dàm với trống dàm tương đương nhau.

Khi diễn tấu trống dàm, trống và chiêng để cố định. Cụ thể là hai chiếc chiêng treo gần nhau trên một cái giá và một trống cái đặt bên cạnh để cho một người đánh. Đánh được trống dàm phải là người khéo léo, hiểu biết hoặc có năng khiếu âm nhạc. Đứng trước hai chiêng, nghệ nhân cầm hai dùi biểu diễn như múa, một tay đánh dùi lên trống, một tay đánh dùi lên chiêng và phải đánh khác với chiêng sắc bùa.

CỒNG CHIÊNG

Trống dàm sử dụng thêm chiêng trong dàn hợp âm

 

Tuy nhiên, như các cụ cao niên ở mường Én cho biết thì chiêng dàm của sắc bùa và trống của trống dàm cùng có chức năng giữ nhịp, xác định một mô hình âm nhạc bằng những điểm nhấn, rõ ở đầu phách, dù là câu ngắn hay dài đều có âm nhấn để phân biệt. Vì lẽ đó các cụ cho rằng có tên gọi trống dàm là xuất phát từ cách gọi chiêng dàm của người Mường.

 

 Chỉ có ở mường Én

Hầu hết người Mường ở mường Én hiện nay chủ yếu là dân di cư từ vùng mường Vang, Hòa Bình. Thế nhưng, ở mường Vang cộng đồng người Mường lại không biết trống dàm là gì.

Nhiều người, trong đó có cả các nhà sưu tầm văn hóa dân gian xứ Thanh, vẫn chưa thể kết luận về sự hình thành và ra đời của trống dàm mà mới chỉ giả thiết về sự ảnh hưởng giao thoa văn hóa Mường - Thái đối với trống dàm. Theo đó, người Thái ở Thanh Hóa có kiểu đánh một trống với một hoặc hai chiêng, nhưng tiết tấu nhịp điệu khác hẳn trống dàm, gọi là tí coóng tí côông. Khi diễn tấu trống chiêng, người Thái dùng một trống với từ một đến bốn chiêng, nghĩa là gần giống biên chế trong trống dàm Mường). Số người đánh bộ nhạc khí này là từ một đến hai người, tùy thuộc vào số chiêng trong bộ nhạc khí. Nếu chỉ một hoặc hai chiêng cần một người, thì từ ba đến bốn chiêng cần hai người. Như vậy, phải chăng biên chế và cách đánh tí coóng tí côông của người Thái đã được (bị) người mường Én “vay mượn” để áp dụng cho những lần trình diễn có cốt cách của cồng chiêng sắc bùa mà thành trống dàm? Hơn nữa, tên “trống dàm” và chức năng của trống trong kiểu đánh cho thấy ảnh hưởng của sắc bùa. Và, phải chăng trống dàm là sự cộng hưởng văn hóa Thái - Mường để rồi cho ra một kết quả hoàn toàn không một xứ mường nào ở Việt Nam có nữa?

 

 

^ Về đầu trang
replica rolex watches